یادداشتی در باب تفسیر نمادین آتش

پایگاه خبری ایل بانگ_دکتر سپیده موسوی | در چهارشنبه‌سوری عنصر نمایانگر غالب، «آتش» است. این عنصر نه تنها در این آیین که در جشن سده و حتی به شکلی کلی‌تر در دین زرتشتی نیز اهمیت دارد، تا آن جا که در پرستشگاه‌ها زرتشتی تقدیس می‌شود و حتی بر آنها نام «آتشکده» گذاشته می‌شود.

بعد از اسلام، با قوت گرفتن گفتمان دینی، از اهمیت آتش تاحدود بسیاری کاسته شد، زیرا مطابق نص قرآن، عنصر وجودی ابلیس آتش بود و او به دلیل خوی برتری‌طلبی آتشینش میل سجده کردن بر موجود خاکی را پیدا نکرد. این باور، با گسترش عرفان، قوت بیشتری  یافت و به عوض تنزل آتش، عنصر خاک برتری یافت.

اما خوب است لَختی درباره اهمیت آتش این عنصر بنیادین فرهنگ ملی خود بیشتر بدانیم. در زیر به برخی از شاخصه‌های مهم آن اشاره می‌کنیم:

۱. آتش از دیرباز مقبول ایرانیان و هندوان بوده‌است.

۲. آتش در مزدیسنا از بهترین داده‌های اهورامزدا است.

۳. در باور زرتشتیان، آتش نماد راستی و پاکی اهورایی است.

۴. آتش تنها ماده‌ای است که آلوده نمی‌شود.

۵. آتش، ذاتی بالارونده دارد و در همه حال میل به‌ بالا دارد. از این رو سمبل تعالی و عروج است.

۶. آتش، ایثارگر است. خودش می‌سوزد، اما به دیگران گرما و نور می‌دهد.

۷. آتش، پاک‌کننده است. از این رو در دوزخ برای پاک‌کردن گناه آدمیان از آتش سخن می‌رود.

۸. آتش، ناجی بی‌گناهان است. در داستان سیاوش، وی به سلامت از آتش می‌گذرد زیرا آتش به پاکی او صحه می‌گذارد.

۹. آتش گرمی‌‌بخش و پرشور است. لذا از دیرباز عشق را به آن مانند کرده‌اند.

۱۰. آتش با کثرت سازگاری ندارد. همه رنگ‌ها و تکثرها را زیر سایه خود محو‌ می‌کند.